Hải Ngoại Ngày Nay


LIÊN KẾT HẢI NGOẠI YỂM TRỢ QUỐC NỘI ĐẤU TRANH

GIẢI THỂ CHẾ ĐỘ ĐỘC TÀI VIỆT CỘNG

GIẢi TRỪ HIỂM HỌA XÂM LĂNG TRUNG CỘNG

Tương lai nào đang chờ đón Hong Kong?

Friday, June 18, 2021 // ,

BBC

  • Ngô Tuyết Lan
  • Nhà nghiên cứu Trung Quốc
Hong Kong

NGUỒN HÌNH ẢNH,NURPHOTO/GETTY IMAGES

Chụp lại hình ảnh,

Người dân Hong Kong vẫn mua báo Apple Daily tại các quầy báo hôm 18/6/2021, một ngày sau khi tòa soạn của tờ báo ủng hộ dân chủ này bị cảnh sát khám xét và năm lãnh đạo báo bị chính quyền bắt giữ

Năm 2007-2009 tôi có cơ hội được sống và làm việc ở Hong Kong, trong ấn tượng của tôi, Hong Kong là mảnh đất duyên dáng, ngăn nắp sạch sẽ với hệ thống cơ sở hạ tầng và giao thông công cộng vô cùng thông minh tiện lợi.

Mặc dù nhiều người Hong Kong có định kiến về người Việt Nam do những di chứng của lịch sử để lại như vấn đề thuyền nhân, trại tị nạn, nhìn chung người Hong Kong rất thân thiện và lịch sự.

Đi đường nếu sơ ý va nhẹ vào một thanh niên Hong Kong, bạn sẽ không kịp có hội xin lỗi vì họ ngay lập tức nói "sorry" hay lời xin lỗi với bạn.

Cảnh sát Hong Kong bắt 5 người tại tờ báo ủng hộ dân chủ

Người Hong Kong rất có ý thức tuân thủ pháp luật và giữ vệ sinh nơi công cộng. Tôi chưa bao giờ chứng kiến người Hong Kong vứt rác nơi công cộng.

Năm 2008, khi tham dự Lễ tưởng niệm sự kiện Thiên An Môn ngày 4/6 tại công viên Victoria, tôi thật sự xúc động chứng kiến sau buổi lễ mọi người lặng lẽ ra về trong trật tự, cả công viên không một mảnh rác, thậm chí trước khi đứng lên tất cả ngồi xuống cạo sạch lệ nến tan chảy trên nền bê tông.

Trước năm 1997, bạn khó có cơ hội mua hàng giả ở Hong Kong. Người Hong Kong tự hào về "ngôi nhà chung hiện đại duyên dáng", tự hào về nền giáo dục theo tiêu chuẩn quốc tế, hệ thống pháp luật nghiêm minh không tham nhũng.

Hiểu được những đặc điểm trên sẽ giúp chúng ta lý giải vì sao người Hong Kong phản ứng cực đoan với người Trung Quốc Đại Lục, đặc biệt du khách du lịch từ Đại Lục sang với thói quen vứt rác khạc nhổ bừa bãi, nạn hàng giả tràn lan v.v…

Năm 2019, chính quyền Đặc khu Hong Kong đưa ra Dự luật dẫn độ, theo đó nghi phạm sẽ có khả năng bị dẫn độ sang Đại Lục xét xử, ngay lập tức gặp phải sự phản đối mạnh mẽ của người dân Hong Kong vì phản bội lại nguyên tắc "một quốc gia, hai chế độ".

Hàng triệu người dân Hong Kong đã xuống đường phản đối dự luật, ban đầu là diễu hành ôn hòa sau leo thang thành xung đột bạo lực nghiêm trọng giữa người biểu tình và cảnh sát.

Hong Kong

NGUỒN HÌNH ẢNH,ANTHONY KWAN/GETTY IMAGES

Chụp lại hình ảnh,

Báo Apple Daily vẫn ra 500.000 bản trong ngày 18/6/2021 ngay sau khi tòa soạn bị bố ráp

Điểm sáng của phong trào là sự tham gia của sinh viên người Hong Kong. Mặc dù, phía chính quyền Đặc khu đã nhượng bộ đình chỉ sau đó rút bỏ hoàn toàn Dự luật nhưng những người lãnh đạo của phong trào như tỷ phú truyền thông Jimmy Lai, Joshua Wong, Agnes Chow đều bị bắt giam và tuyên án tù.

Mới đây thôi, truyền thông quốc tế đưa tin Cảnh sát Hong Kong sáng ngày 17/06/2021 bắt giữ năm người có trách nhiệm của Apple Daily, tờ báo do nhà tỷ phú ủng hộ tự do và nhân quyền Jimmy Lai sáng lập, trong đó có tổng biên tập bị câu lưu và tòa soạn bị khám xét.

Đây được cho là chiến dịch bố ráp thứ hai trong vòng chưa đầy một năm được tiến hành nhắm vào tờ báo ủng hộ dân chủ ở Hong Kong.

Mảnh đất bị lựa chọn

Vài năm sau chuyến đi đầu tiên, tôi đã có một dịp khác trở lại Hong Kong, tuy nhiên trước khi chia sẻ những suy nghĩ của mình về tương lai của Hong Kong qua những gì tôi thực tế cảm nhận được từ chuyến đi ấy, tôi muốn nhắc lại đôi điều về nơi này, một nơi mà theo tôi là một mảnh đất bị lựa chọn.

Như chúng ta biết, đặc khu hành chính Hong Kong ngày nay mà vốn bao gồm đảo Hong Kong, bán đảo Cửu Long và khu Tân Giới, trước khi trở thành thuộc địa của Anh, dưới triều đại Mãn Thanh là một làng chài và vùng đất hoang sơ thuộc tỉnh Quảng Đông.

Từ khi được người Anh để mắt tới như một địa điểm quan trọng trên tuyến đường thương mại vận chuyển thuốc phiến vào Trung Quốc, Hong Kong từng bước trở thành thuộc địa của Anh.

Năm 1842, cái tên Hong Kong lần đầu tiên xuất hiện trong một bản thỏa thuận chính thức giữa chính phủ Anh và triều đình Mãn Thanh dưới tên gọi "Hiệp ước Nam Kinh" sau khi triều Thanh thua trận trong cuộc Chiến tranh Nha phiến lần thứ nhất, chấp nhận nhượng đảo Hong Kong làm thuộc địa của Anh.

Hong Kong

NGUỒN HÌNH ẢNH,GETTY IMAGES

Chụp lại hình ảnh,

Một nhà hoạt động dân chủ, ông Sam Cheung chia tay vợ trước khi vào trình diện cảnh sát

Năm 1860, bán đảo Cửu Long đối diện đảo Hong Kong tiếp bước gia nhập mạng lưới thuộc địa của Anh. Sau gần 40 năm, khu Tân giới được triều đình Thanh cho Anh thuê 99 năm vào năm 1898.

Đây là mốc thời gian để chính quyền Trung Quốc đứng đầu là ông Đặng Tiểu Bình đàm phán với chính phủ Anh trao trả Hong Kong vào năm 1997. Trong gần một thế kỷ, Hong Kong dưới sự quản trị của người Anh và tố chất chăm chỉ thông minh của người người Hong Kong đã khiến đây trở thành trung tâm tài chính thương mại của thế giới.

Sau năm 1997, Hong Kong trở thành Đặc khu hành chính của nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. và theo "Luật cơ bản", từ năm 1997 - 2047, trong vòng 50 năm người dân Hong Kong được hưởng chế độ đặc biệt "một quốc gia, hai chế độ", được hưởng quyền tự chủ cao độ và giữ nguyên chế độ tư bản.

Tuy nhiên, đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) nắm giữ quyền chi phối các hoạt động ngoại giao và quốc phòng của Hong Kong. Về nguyên tắc, Trưởng đặc khu do người dân Hong Kong bầu, nhưng các đời Trưởng Đặc khu từ năm 1997 đến nay đều là những nhân vật thân Bắc Kinh.

Tương lai nào chờ đón?

Có một thực tế đáng buồn mà theo tôi phải thừa nhận rằng cho đến thời điểm này, quyền quyết định sinh mệnh của Hong Kong đang nằm trong tay ông Tập Cận Bình và tập thể lãnh đạo ĐCSTQ.

Năm 2014, khi tôi có dịp trở lại thăm Hong Kong, tôi ngạc nhiên trước sự thay đổi nhanh chóng của vùng đất mà tôi đã từng lưu giữ nhiều tình cảm tốt đẹp.

Ấn tượng sâu sắc nhất là khi tôi tham quan thư viện công cộng và thư viện của các trường đại học, đập vào mắt tôi là những mảng màu đỏ chói của những bộ Tuyển tập Mao Trạch Đông in bìa cứng màu đỏ chễm chệ trên các kệ sách. Những vị giáo sư tôi gặp đa phần từ Đại Lục sang, khuôn viên trường đại học đi đâu cũng nghe thấy tiếng Phổ thông (Mandarin).

Hong Kong

NGUỒN HÌNH ẢNH,GETTY IMAGES

Chụp lại hình ảnh,

Tỷ phú Jimmy Lai bị bắt giữ hồi tháng 8/2020 theo luật an ninh mới của chính quyền ban hành tại Hong Kong

Cuộc biểu tình kéo dài nhiều tháng ở Hong Kong năm 2019 là giọt nước tràn ly. Sau hơn hai thập kỷ chuyển giao quyền lực, chất lượng cuộc sống đi xuống, môi trường ô nhiễm, giá nhà tăng chóng mặt, cơ hội việc làm và thu nhập đi xuống, vị thế trung tâm tài chính thương mại quốc tế dần mất đi… những yếu tố từng là niềm kiêu hãnh của người Hong Kong lần lượt vẫy tay đi vào quá khứ.

Các cuộc biểu tình dẫn đến bạo động đập phá các công trình công cộng và trường học mặc dù còn gây nhiều nghi vấn về đối tượng tham gia cũng như động cơ, gây shock cộng đồng quốc tế, khiến những người từng yêu mến sự duyên dáng của mảnh đất này như tôi đau lòng xót xa, nhưng phong trào đã gây tiếng vang lớn và nhận được sự đồng tình của hầu hết các quốc gia và người dân trên thế giới.

Xét ở góc độ tích cực, người dân Hong Kong đang nhận được sự ủng hộ của lãnh đạo các quốc gia Mỹ, Anh và châu Âu.

Vấn đề Hong Kong luôn được đề cập trong các Hội nghị và văn kiện quốc tế như Hội nghị thượng đỉnh G7 và Tuyên bố chung của Hội nghị vừa diễn ra tại Anh. Sức ép từ bên ngoài là ưu thế tuyệt đối và vô cùng quý giá đối với người dân Hong Kong.

Hong Kong

NGUỒN HÌNH ẢNH,NURPHOTO/GETTY IMAGES

Chụp lại hình ảnh,

Các cuộc biểu tình đòi dân chủ ở Hong Kong năm 2019 với sự tham gia của đông đảo thành phần cư dân trong đó có giới trẻ đã thu hút sự chú ý của toàn thế giới

Một người bạn Hong Kong từng tâm sự với tôi, nhìn về Đại Lục người Hong Kong chúng tôi như những người họ hàng xa lâu ngày không gặp, chúng tôi không thể chia sẻ với họ hệ giá trị cũng như phong cách sống.

Năm 2007-2009 khi tôi làm việc ở Hong Kong, đồng nghiệp của tôi nhiều người không nói được tiếng Phổ thông, chưa từng đặt chân đến Đại Lục mặc dù cuối tuần hoặc dịp nghỉ lễ thường bay đi du lịch các quốc gia Đông Nam Á hoặc Mỹ, Úc, châu Âu.

Thật đáng tiếc đến thời điểm này người Hong Kong vẫn bỏ qua vai trò và giá trị sự ủng hộ của người dân Đại Lục. Giới trí thức, tầng lớp trung lưu ở Đại Lục không hiếm những tài năng xuất chúng không bị tẩy não bởi ĐCSTQ.

Tuy nhiên, trong mắt của số đông người dân Đại Lục, người Hong Kong luôn chối bỏ nguồn gốc, không muốn trở thành một phần của Trung Quốc. Đa phần người Trung Quốc Đại Lục, thậm chí sinh viên Đại Lục đang sinh sống và học tập ở Hong Kong đều không có cái nhìn thiện cảm đối với các cuộc biểu tình năm 2019.

Trong mắt họ, những người lãnh đạo phong trào và tham gia biểu tình là những kẻ phá hoại, phần tử ly khai.

Tôi thấy rằng người Hong Kong không có nhiều thứ để đàm phán với Bắc Kinh ngoài sự ủng hộ và sức ép từ quốc tế và cộng đồng người Hoa hải ngoại.

Hong Kong

NGUỒN HÌNH ẢNH,GETTY IMAGES

Chụp lại hình ảnh,

Tương lai của Hong Kong phải do chính người dân Hong Kong quyết định, theo nhà nghiên cứu

Tuy nhiên, suốt chiều dài lịch sử Trung Quốc, những biến cách lịch sử lớn từng đưa lịch sử Trung Quốc rẽ dòng luôn phát sinh từ nội tại do chính người dân Trung Quốc tự phản tỉnh, phát động và tiến hành.

Xét từ đặc tính của các thế hệ lãnh đạo ĐCSTQ, đặc biệt thái độ ngạo mạn bất hợp tác của ông Tập Cận Bình và tập thể lãnh đạo ĐCSTQ đương nhiệm trong việc chung tay đẩy lùi đại dịch Covid, điều tra nguồn gốc của virus SARS-Cov2, hy vọng Bắc Kinh nhượng bộ trong vấn đề Hong Kong là điều không tưởng.

Tôi nghĩ rằng nếu những thành phần ưu tú của Hong Kong lựa chọn ra đi định cư nước ngoài, sau khi trải qua một tới hai thế hệ, Hong Kong sẽ bay màu trở thành phiên bản của Bắc Kinh hay Thượng Hải.

Và dù kịch bản nào xảy ra, thì Hong Kong hòn ngọc viễn đông một thời, theo tôi đã trở thành quá khứ và tương lai chỉ có thể do chính người Hong Kong quyết định mà thôi.

Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả Ngô Tuyết Lan, nhà nghiên cứu Trung Quốc học và Đông Phương học, cựu thành viên nghiên cứu Trung tâm Đông Nam Á, Đại học Thành thị Hong Kong (City University Hong Kong), nguyên giảng viên Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn, ĐHQG Hà Nội. 

Công bằng và nhân ái XHCN trong cuộc chiến vắc-xin COVID 19 ở Việt Nam

Sunday, June 13, 2021 // ,

 Chủ tịch Nguyễn Xuân Phúc viết thư xin Mỹ hỗ trợ vắc-xin chưa ráo mực thì Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng mắng bọn tư bản bất công, gây khó cho nước nghèo. Chính phủ móc túi dân lấy tiền gây quỹ, hứa sẽ tiêm miễn phí vắc-xin, trong khi thực tế Bà Rịa Vũng Tàu, Hà Nội và nhiều doanh nghiệp hé lộ vắc-xin có phí. Người nghèo cứ yên chí chờ Nhà nước nhé.

Bài bình luận của Gió Bấc
2021-06-13


Công bằng và nhân ái XHCN trong cuộc chiến vắc-xin COVID 19 ở Việt NamHình minh hoạ. Một điểm tiêm vắc-xin ngừa COVID-19 ở Hải Dương hôm 8/3/2021
 Reuters















Ngày 9-6, trong khi cả nước oằn mình trong đại dịch, dân nghèo trắng tay thất nghiệp vì giãn cách xã hội, nông dân không còn nước mắt để khóc vì khoai lang, xoài, sầu riêng, thanh long … thêm một lần được mùa mất giá thì bộ máy tuyên truyền của đảng đã hồ hởi tán dương bài viết "Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam" của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng. Bài viết “lý luận” mê cuồng này được đánh giá là “có ý nghĩa như một luận cương mới về chủ nghĩa xã hội.

Chống COVID, chống tư bản bằng “ní nuận” tay không bắt giặc?

Tổng Trọng cho rằng: “Dưới tác động của đại dịch COVID-19 và cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4, kinh tế suy thoái đã được phơi bày sự thật về những bất công xã hội trong xã hội tư bản: thất nghiệp gia tăng, khoảng cách giàu, nghèo ngày càng lớn, làm trầm trọng thêm những mâu thuẫn, xung đột giữa các sắc tộc….”

Sau khi vạch trần sự thối nát của chủ nghĩa tư bản, Tổng Trọng tự sướng “Đảng ta đã hình thành nhận thức tổng quát xã hội chủ nghĩa mà Nhân dân ta xây dựng là: một xã hội dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; do Nhân dân làm chủ; có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất tiến bộ, phù hợp.”  (1)

Sự thối nát, bất công của chủ nghĩa tư bản mà cụ thể là của Mỹ và các nước tư bản khác cũng như tính ưu việt, công bằng nhân ái của Việt Nam XHCN như thế nào trong dịch COVID 19, có thể nhìn vào ngay việc sản xuất và phân phối Vắc-xin.

Khi làn sóng COVID 19 tái bùng phát ờ nhiều tỉnh thành, khẩu hiệu “tấn công” dịch của Tân Thủ tướng Phạm Minh Chính như một lộ tiền mệnh giá cao không có giá trị bảo chứng, nhanh chóng bị bốc hơi thành giấy lộn. COVID siêu nhỏ, im lìm không biết tuyên truyền, không hô khẩu hiệu nhưng sức lây lan là rất thật và rất mạnh nên không thể tấn công bằng tay không bắt giặc hay cho máy bay núp vào đám mây, tắt máy phục kích máy bay của đối phương. Muốn tấn công phải có vắc-xin.

Việt Nam ngủ quên trong chiến thắng năm 2020, tự tin nghiên cứu sản xuất mà không đặt mua Vắc-xin nên khi có dịch đã hoàn toàn bị động.

Mỹ sau thảm họa dịch tràn lan do sai lầm của Tổng thống Trump đã nhanh chóng ngăn chặn không chế dịch nhờ chương trình tiêm phòng của Tổng thống Biden. Đến nay Mỹ không chỉ dần tháo gỡ các biện pháp giãn cách trong nước mà còn chuyển sang giai đoạn hỗ trợ cho cộng đồng quốc tế và các nước nghèo.

2021-06-11T225850Z_1483619705_RC2LYN9SZSCI_RTRMADP_3_HEALTH-CORONAVIRUS-USA.JPG
Người dân Mỹ xếp hàng chờ tiêm vắc-xin ngừa COVID-19 hôm 11/6/2021. Reuters

Vắc-xin chỉ có xin và xin thêm nữa

Chỉ một tuần lễ trước khi Tổng Trọng lên đồng XHCN mắng mỏ chủ nghĩa tư bản, ngày 31-5, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã phải muối mặt gửi thư cho TT Biden kêu cứu, xin Vắc-xin. Ông Phúc “hoan nghênh và cảm ơn Mỹ cho việc Mỹ đã là bên đóng góp lớn khi cam kết tài trợ 4 tỉ USD cho sáng kiến Tiếp cận toàn cầu vắc xin COVID-19 (COVAX), đồng thời thông báo với Tổng thống Biden về việc Việt Nam đã nhận hai đợt vắc xin với khoảng 2,5 triệu liều từ sáng kiến này”.

Ông Phúc cũng “hoan nghênh việc Mỹ cam kết sẽ đóng góp thêm 80 triệu liều vắc xin ngừa COVD-19 cho nỗ lực chung của cộng đồng quốc tế trong bối cảnh dịch COVID-19 ở Việt Nam và khu vực Đông Nam Á đang có những diễn biến rất phức tạp”

Cuối cùng ông Phúc mong “Mỹ tiếp tục hỗ trợ Việt Nam và các nước về nguồn cung vắc xin, đồng thời đề nghị hai bên tăng cường hợp tác nghiên cứu, sản xuất và chuyển giao công nghệ vắc xin ngừa COVID-19.” (2)

Tóm lại bức thư của ông Chủ tịch nước Việt Nam XHCN ưu việt là xin, xin thêm và xin thêm nữa vắc-xin từ tên tư bản giãy chết dân chủ trá hình và đầy mâu thuẫn.

000_9773RA.jpg
Container chứa vắc-xin ngừa COVID-19 theo chương trình COVAX về Việt Nam hôm 1/4/2021. AFP

Mua 170 triệu nhưng không biết bao giờ mới có

Và thực tế, đến giờ phút này hơn hai triệu liều vắc-xin mà chính phủ Việt Nam đang có là chính là từ nguồn viện trợ của Mỹ qua cơ chế COVAX như ông Phúc đã thừa nhận. Ngoài ra doanh nghiệp tư nhân VNMC cũng nhận được hơn một triệu liều trong hợp đồng mua 30 triệu AstraZeneca.(3)

Đến đầu tháng 6 này Bộ Y Tế Việt Nam công bố “Việt Nam đã đặt hàng 170 triệu liều vắc-xin phòng COVID-19”

So với dân số Việt Nam thì 170 triệu liều được đặt hàng sẽ thừa mức 70% người dân được tiêm ngừa để đạt đến ngưỡng miễn dịch cộng đông. Điều này quả đáng lạc quan khi có thừa vũ khí “tấn công” dịch như Thủ tướng Phạm Minh Chính tuyên bố.

Bộ Y tế họp báo và thông tin trấn an dư luận là “đã và đang tích cực đàm phán với các nhà sản xuất vắc xin, các tổ chức quốc tế để mua và nhập khẩu số lượng lớn vắc xin để tổ chức tiêm chủng vắc xin phòng COVID-19 cho tất cả người dân đang sinh sống tại Việt Nam. Vắc xin được tiêm chủng miễn phí cho người dân. Do vậy, mọi người dân cần bình tĩnh, hãy chờ đợi đến lượt mình được tiêm chủng vắc xin phòng COVID-19 khi cơ quan y tế thông báo”.(4)

Thế nhưng, song song với con số 170 triệu liều bằng vàng ấy, Bộ Y Tế lại có cách thận trọng hiếm có. “Thứ trưởng Bộ Y tế Trương Quốc Cường cho biết, từ tháng tám trở đi, tất cả nguồn vắc-xin Việt Nam tiếp cận sẽ về nhiều, tuy nhiên chúng ta phải lường trước khả năng việc giao hàng không đúng tiến độ”. (5)

Đồng thời với sự thiếu tự tin này, Bộ Y tế cũng kêu gọi các doanh nghiệp, các địa phương sáng tạo, chủ động, trí tuệ mở rộng các quan hệ mua vắc-xin. Trong bối cảnh cả thế giới đang khát vắc-xin, ngay một số nước tiên tiến phương tây, tỉ lệ tiêm vắc-xin của người dân còn rất thấp mới đạt đến mức miễn dịch cộng đồng thì việc bỗng dưng có 170 triệu liều vắc-xin cho Việt Nam theo hợp đồng của Bộ Y Tế quả chỉ là cách nói để người dân có cái mà hy vọng như đã từng hy vọng một ngày mai thế giới đại đồng.

Nguồn vắc-xin khả dĩ chắc chắn có thể đến Việt Nam chỉ có thể là nguồn của COVAX với khoảng một tỉ liều do Mỹ và các nước G7 tài trợ cho 92 nước nghèo trên toàn thế giới.

Vét tiền người nghèo, người già, em bé lập Quỹ Vắc-xin

Về nguồn kinh phí mua vắc-xin. Trong khi các nước tư bản đầy bất công, mất dân chủ đã đổ ngân sách vừa hỗ trợ người dân, doanh nghiệp giảm khó khăn trong đại dịch vừa tiêm vắc-xin miễn phí cho toàn dân thì nước Việt Nam XHCN ưu việt của Tổng Trọng chưa hề có chính sách hỗ trợ nào lại huy động tiền dân lập Quỹ vắc-xin.

Bộ máy tuyên truyền hô hào cổ xúy những tấm gương đóng góp ngược ngạo nghe thật đắng lòng, một người nghèo có 500.000 đồng góp 400.000 còn chừa 100.000 phòng hậu sự. Hai em đập heo bỏ ống góp tiền vào quỷ. Cụ già 92 tuổi góp tiền vào quỹ vắc-xin.

Tố Hữu từng ước mơ về thiên dường XHCN “Sữa để em thơ, lụa để già”. Trong xã hội văn minh, người nghèo, trẻ em, người già chính là những đối tượng cần được trân trọng giúp đỡ. Chống dịch là trách nhiệm của nhà nước, vơ vét tiền dân lập Quỹ vắc-xin là sự vô trách nhiệm, cổ súy việc người nghèo tận đáy xã hội, người cao niên trẻ nhỏ vét tiền cống nộp là tàn nhẫn đến cùng cực. Ai có thể yên lòng thụ hưởng liều vắc-xin từ những đồng tiền đẫm nước mắt ấy. Trong khi đó hàng ngàn tỷ tỷ đồng từ ngân sách, từ tài nguyên quốc gia đã trôi ra sông biển do lãng phí hay rơi vào túi quan chức do tham nhũng. Ưu việt, công bằng dân chủ của Tổng Trọng là như vậy đó ư?

000_9BL7QW (1).jpg
Người dân với tin nhắn trên điện thoại cảm ơn đóng góp cho Quỹ vắc-xin ngừa COVID-19 của Chính phủ Việt Nam. AFP

Nguồn thứ đến là từ các doanh nghiệp và địa phương tự mua. Chưa nói đến sự phức tạp về hậu cần, vận chuyển, bảo quản, đối với các doanh nghiệp, địa phương việc nhập vắc-xin chắc chắn không phải là bỏ tiền ra để phục vụ miễn phí cho cộng đồng. Chắc chắn họ sẽ sử dụng cho mục đích nào đó theo nhu cầu của họ, chí ít là sử dụng cho địa phương, doanh nghiệp của mình. Hệ quả là dẫn đến tình trạng mạnh được yếu thua.

Mở đường cho doanh nghiệp tranh mua tranh bán vắc-xin

Đây không phải là suy đoán mà là thực trạng có thật. Báo chí lề đảng đã đăng tin: “Hàng loạt doanh nghiệp muốn chủ động tìm vắc xin

Chia sẻ tại buổi tọa đàm trực tuyến do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức hôm cuối tuần, đại diện nhiều DN lo lắng đại dịch COVID-19 sẽ gây ảnh hưởng nặng nề tới hoạt động sản xuất kinh doanh. Vì vậy, đã đề nghị Chính phủ có cơ chế cho phép các DN chủ động tìm nguồn mua vắc xin. DN được chủ động tìm nguồn mua thì vắc xin sẽ có nhanh hơn và sẽ giải nguy cho sản xuất kinh doanh” (6)

Báo Tuổi Trẻ thông tin càng khẩn thiết hơn: “Giải pháp duy nhất mà các doanh nghiệp TP. HCM kỳ vọng hiện nay là vắc xin, vắc xin và vắc xin”. (7)

Đáp lại yêu cầu này, Bộ Y Tế chỉ hứa hẹn sẽ cởi mở hơn trong thủ tục cấp phép nhập khẩu và cảnh báo các doanh nghiệp phải nhập hàng có nguồn gốc, có đủ chứng nhận hợp pháp.

Chắc chắn trong điều kiện cung cầu chênh lệch căng thẳng như hiện nay thì văn hóa chạy, chen, chụp giật của Việt Nam XHCN sẽ lên ngôi. Bộ Y tế với vai trò quyền lực của mình trong phân phối, cấp phép vắc-xin sẽ có cơ hội bằng vàng.

Thực tế vừa qua, việc Bộ Y tế Việt Nam kết luận sai về chủng virus biến thể ở Việt Nam bị WHO bắt giò đính chính cho thấy trình độ của quan chức ngành Y như thế nào, việc cấp phép cho hàng ngàn tấn dược chất gây nghiện hay thuốc ung thư giả cũng cho thấy y đức của các quan chức ngành Y. Những tiền đề ấy dự báo tình trạng cung cấp vắc-xin cho người dân sẽ khó thể công bằng, công minh. Người già, người nghèo, người yếu thế trong xã hội sẽ rất khó có cơ hội tiếp cận vắc-xin trước khi tầng lớp quan chức, doanh nhân, những người khá giả đã thỏa mãn nhu cầu.

Hiện nay, tuy chưa có thông tin về nguồn vắc-xin mới nhập nhưng nhiều doanh nghiệp đã có thông báo nội bộ về giá tiêm cho nhân viên và gia đình đăng ký. Theo đó giá 2 liều Pfizer hoặc Moderna là 80 USD ở một số doanh nghiệp.














Sài Gòn chết khô, Hà Nội, Vũng Tàu rao bán

Bên cạnh sự bất công theo các tầng lớp người dân, việc khuyến khích các địa phương tự chạy vắc-xin cũng sẽ tạo ra bất công về địa bàn. Mới đây, Hà Nội vừa thông báo thu hồi công văn đăng ký tiêm vắc xin ngừa COVID-19, kinh phí dân 'tự chi trả của thị trấn Đông Anh (huyện Đông Anh, Hà Nội) vì lý do sai nội dung 'kinh phí tiêm vắc xin sẽ do người sử dụng tự chi trả'". (8)

Đây là lý do thật, Hà Nội không có chính sách tiêm vắc-xin thu phí hay Thị trấn Đong Anh đã làm lộ một chính sách ngầm của Hà Nội?

Đặt câu hỏi trên vì thực tế trong khi TP.HM, trung tâm kinh tế văn hóa lớn nhất, dân cư đông nhất cả nước đang đứng thứ nhì về số ca nhiễm COVID, đang khô khát kêu cứu vắc-xin mà chưa có liều nào thì “Sở Y tế tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu có nguồn cung ứng vắc xin phòng COVID-19 do Mỹ và Anh sản xuất nên có thông báo để đăng ký mua, cam kết sử dụng. Giá mỗi liều vắc xin từ hơn 300.000 đồng đến gần 1 triệu đồng”.(9)

Còn nhiều điều để nói nhưng chỉ qua cách thức nhập, nguồn tiền mua và cách phân bổ vắc-xin của xứ thiên đường cho thấy tất cả trách nhiệm đều đổ xuống người dân. Nghi bị nhiễm đưa đi cách ly dân phải trả phí. Mua vắc-xin, dân phải vét túi đóng tiền quỹ, muốn được tiêm vắc-xin sớm phải chạy tìm nơi thu phí để chen nhau đăng ký. Nhà nước chỉ hỗ trợ người bằng cách đơn giản hóa thủ tục.

Quyền tự chủ, tự do của người dân thiên đường cao cả đến vô cùng. Trong khi bọn tư bản dân chủ trá hình áp bức người dân đủ điều, bắt buộc dụ dỗ người dân từ già tới trẻ, từ người yếu thế đến kẽ giàu đi tiêm vắc-xin. Còn dụ dỗ bằng xe đưa đón, quay số trúng thưởng, bằng hộ chiếu vắc-xin. Cám ơn cụ Tổng đã khai sáng cho người dân thiên đường hiểu được những bất công của xã hội tư bản khi chúng nó đem tỷ liều vắc-xin tặng không cho các nước nghèo trong đó có Việt Nam.

* Bài viết không thể hiện quan điểm của Đài Á Châu Tự Do 

Vụ ông Tất Thành Cang “suy thoái” phản ánh tha hoá quyền lực nghiêm trọng và có hệ thống

 Bài phân tích của TS. Phạm Quý Thọ

Vụ ông Tất Thành Cang “suy thoái” phản ánh tha hoá quyền lực nghiêm trọng và có hệ thống

2021-06-12

Đảng Cộng sản Việt Nam đang điều tra, xét xử vụ án ông Tất Thành Cang - nguyên Phó bí thư Thường trực Thành uỷ thành phố Hồ Chí Minh, vụ suy thoái điển hình trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 Khoá 12 năm 2016 về chống suy thoái của cán bộ đảng viên thu hút sự quan tâm của xã hội. Vụ án này hội tụ nhiều khía cạnh của quá trình tha hoá quyền lực của quan chức: diễn biến phức tạp, nghiêm trọng và mang tính hệ thống, đòi hỏi cải cách đột phá để có cơ chế kiểm soát quyền lực hiệu quả, bền vững.

“Diễn biến phức tạp”

Suy thoái của đảng viên, cán bộ lãnh đạo bộc lộ quá trình tha hoá quyền lực, có diễn biến phức tạp, được ‘che đậy’ tinh vi bởi chính quá trình bởi lý lịch, sự quy hoạch, thăng tiến trong sự nghiệp và ngày càng nghiêm trọng khi quan chức có quyền to hơn và gần tiền hơn. Họ nhân danh quyền lực công quyết định các dự án đất đai toàn dân, tài sản công và “được” làm kinh tế nhờ các doanh nghiệp “sân sau” của các tổ chức đảng, cơ quan Nhà nước hoặc “móc nối” với các doanh nghiệp tư nhân để “đôi bên cùng có lợi”.

Ông Tất Thành Cang năm nay 50 tuổi, hội tụ đầy đủ tiêu chuẩn của một cán bộ nguồn: tham gia quân ngũ, có bằng đại học và cao cấp chính trị, trẻ và được quy hoạch, trưởng thành từ lãnh đạo phong trào đoàn thanh niên từ cơ sở lên đến Bí thư Thành Đoàn… Ông Cang là Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 12 (2007 – 2011), Thành ủy viên, Bí thư Quận ủy kiêm Chủ tịch UBND Quận 2, Ủy viên dự khuyết rồi chính thức Ban Chấp hành TƯ Đảng CS khóa 12, Giám đốc Sở Giao thông - Vận tải, Phó Chủ tịch UBND, năm 2016 giữ chức Phó Bí thư Thường trực Thành ủy. Tương lai ở phía trước….

Chiến dịch “đốt lò” đã biến ông thành “điển hình suy thoái”. Tuy nhiên, Quá trình thăng tiến theo các nấc thang quyền lực của hệ thống chính trị theo đúng “quy định lựa chọn và bổ nhiệm cán bộ… bởi vậy, việc xử lý ông có khó khăn.

tatthanhcang111a.jpeg
Hình minh hoạ. Ông Tất Thành Cang

Đảng lãnh đạo toàn diện nghĩa là các cơ quan hành pháp chỉ có thể khởi tố, điều tra, truy tố khi nghi can bị khai trừ khỏi Đảng. Cuối năm 2020 ông Cang bị bắt tạm giam về tội "vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát lãng phí”. Trước đó, ngày 7/4/2020, ông đã bị Đảng khai trừ. Ông Cang bị điều tra do “đã chấp thuận chủ trương để Văn phòng Thành ủy biểu quyết phát hành cổ phần cho cổ đông chiến lược, tăng vốn điều lệ tại Công ty CP phát triển Nam Sài Gòn Sadeco, gây thiệt hại tài sản nhà nước”. Ngoài ra, ông này còn bị điều tra về “ít ra” là ba vụ việc khác, đặc biệt là ‘vụ tồn đọng’ Thủ Thiêm.

“Nghiêm trọng và mang tính hệ thống”

Tha hoá quyền lực đang rất nghiêm trọng và mang tính hệ thống. Cơ chế giải trình trách nhiệm nội bộ, thiếu công khai minh bạch luôn phát sinh các suy đoán, các thuyết âm mưu. Vụ án “suy thoái điển hình” kéo dài và căng thẳng này làm bùng lên nghi vấn, dư luận về đường dây “bảo trợ chính trị”, “nhóm lợi ích”, “thế lực chống lưng”…. ngoài ông Lê Thanh Hải, sếp trực tiếp, cựu Bí thư Thành uỷ nhiệm kỳ (2010-2015), bị kỷ luật với hình thức cảnh cáo liệu đã đủ “răn đe” hay liệu còn có “thế lực ngầm” chống lưng?

Nghi ngờ này có cơ sở, bởi ông Cang không thể “suy thoái” một mình trong cơ chế lãnh đạo tập thể. Chủ trương có thể ông đã ký nhưng chắc tập thể đã đồng ý trong cuộc họp nào đó. Bởi vậy khi ông bị kỷ luật, theo quy trình từ dưới lên, các “đồng chí” đã trì hoãn. Cuối năm 2018, tại Hội nghị TƯ 9 khóa 12, ông Cang bị cách chức Ủy viên TƯ Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy Tp. Hồ Chí Minh nhiệm kỳ 2015 - 2020, vì “đã có những khuyết điểm, vi phạm rất nghiêm trọng”. Mặc dù vậy, quá trình xét kỷ luật của Thành uỷ bị vẫn đưa ra các hình thức kỷ luật không nhất quán, từ phê bình đến cảnh cáo, thậm chí đến năm 2019, ông ta vẫn được phân công làm Phó trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo công trình "Lịch sử TP HCM".

Ngoài ra, mặc dù đã có kết luận, nhưng có vẻ “bỏ sót tội” hoặc vụ việc quá phức tạp, liên quan đến nhiều bị can. Bởi vậy, mới đây, ngày 3/6/2021, Viện Kiểm sát nhân dân (VKS) TP.HCM đã trả hồ sơ, yêu cầu điều tra bổ sung đối với ông Cang, yêu cầu làm rõ trách nhiệm từng cá nhân trong vụ án; điều tra vai trò đồng phạm của một số người khác liên quan đến nhóm tội Tham ô tài sản và xem xét lại tội danh đối với nhóm tội này… Động thái ‘quyết liệt hơn’ được cho là tiếp theo sau cuộc làm việc của Ban Nội chính TƯ với Thành uỷ Hồ Chí Minh ngày 29/5/2021 để đôn đốc việc thực hiện kết luận của Trung ương về phòng chống tham nhũng liên quan đến các sai phạm xảy ra tại Khu đô thị mới Thủ Thiêm và các vụ án, vụ việc khác…












Suy thoái kiểu “nhóm lợi ích” này phản ánh một trong nhiều đường dây của mạng lưới của “nhà nước tư bản thân hữu” và cách thức nó hoạt động. Các quan chức câu kết với nhau một cách “vô liêm sỉ” để tạo ra nhiều nhóm lợi ích đa dạng ở các cấp, các ngành và lĩnh vực, chia chác quyền lực và chiếm đoạt tài sản công và của dân dưới nhiều hình thức như “sân sau” và hối lộ tinh vi  kiểu “góp vốn”, “lại quả”, “quà biếu”….

Nhận định như trên được phân tích sâu trong trong cuốn sách “Tư bản thân hữu Trung Quốc”, đã được dịch sang tiếng Việt năm 2016, của GS. Minxin Pei (Chu Mẫn Hân), nhà nghiên cứu chế độ đảng cộng sản toàn trị ở Trung Quốc. Nghiên cứu này đưa ra lời cảnh báo rằng sự không tương thích giữa chế độ đảng CS toàn trị với cải cách kinh tế mang tính cơ hội chủ nghĩa khi tranh thủ tư bản nhằm củng cố chế độ thay vì chuyển đổi dân chủ.

“Lồng thể chế”

Thực trạng suy thoái nghiêm trọng nghĩa là quyền lực tha hoá nặng nề, bởi vậy quyền lực cần được kiểm soát hữu hiệu. Xây dựng “lồng thể chế” sao cho quan chức ‘không dám, không thể và không muốn tham nhũng’ là yêu cầu cấp thiết nhưng vẫn là câu hỏi lớn đối với các nhà cải cách, và đang là ‘món nợ’ trong thực thi Nghị quyết 4 Khoá 12.

Trừng phạt để ngăn suy thoái, quan chức “không dám tham nhũng”, là cấp bách nhưng không thể là giải pháp cơ bản. Vụ án ông Tất Thành Cang là điển hình cho hàng trăm lãnh đạo do Trung ương quản lý và là một trong hàng chục nghìn cán bộ, đảng viên nói chung “hư hỏng” đã bị xử theo số liệu Báo cáo tổng kết 7 năm hoạt động (2013-2020) của Ban phòng chống tham nhũng Trung ương. Tuy nhiên, các ‘vụ kỷ luật’ này đã không rạch ròi giữa tội Tham nhũng và Vi phạm kỷ luật đảng có thể đã che giấu sự đấu đá quyền lực, loại bỏ phe cánh trong đảng. Một khi mục đích này được ưu tiên, thì chiến dịch “đốt lò” không mang lại hiệu quả chống tham nhũng như nhân dân mong muốn.

Thị trường bén rễ sâu hơn vào nền kinh tế đang làm rối loạn chức năng toàn trị và độc đoán đòi hỏi phải cải cách mạnh mẽ hơn không chỉ thể chế kinh tế mà cả chính trị. Để quan chức “không thể, không muốn” tham nhũng trước hết cần xoá bỏ bộ máy đặc quyền đặc lợi để cai trị và xây dựng cơ chế giải trình trách nhiệm công khai minh bạch mà không phụ thuộc vào quyền lực tuyệt đối của lãnh tụ đảng.

Nhà tư tưởng Lord Acton (1834-1902) nhận định rằng, quyền lực có xu hướng tha hoá, quyền lực tuyệt đối sẽ dẫn đến tha hoá tuyệt đối. Tuy nhiên, dùng quyền lực tuyệt đối để chống lại sự tha hoá tuyệt đối sẽ tạo ra “vòng luẩn quẩn”, nghĩa là chu kỳ suy thoái được cảnh báo. Đảng quyết tâm xử vụ ông Tất Thành Cang là cần thiết răn đe, nhưng liệu có sản sinh ra “lồng thể chế” như mong muốn thì câu trả lời là không thể.

* Bài viết không thể hiện quan điểm của Đài Á Châu Tự Do

Powered by Blogger.